Hem İyonik Hem Kovalent Bağlı Bileşikler
İyonik bağ bir atomun başka bir atoma elektron vermesiyle oluşan iki atom arasındaki kimyasal bağdır. Kovalent bağ iki atomun birbiriyle elektron paylaşarak daha kararlı bir elektron konfigürasyonuna ulaşmasını sağlayan kimyasal bağdır. Bazı kimyasal bileşikler hem iyonik hem de kovalent bağlar içerir. Bu bileşikler çok atomlu iyonlardan oluşur. Bu bileşiklerin çoğu bir metal, bir ametal ve hidrojenden oluşur. Her iki tür kimyasal bağı da bulunduran bileşikler:
Çok atomlu iyonlar içeren iyonik bileşikler. Her iki tür bağa sahip olan bir bileşik genellikle kovalent bağlı ametallerin anyonuna bağlı bir metal içerir. Bileşiklerdeki katyon çok atomlu da olabilir ancak bu daha nadir görülen bir durumdur. Katyon her zaman bir metal değildir. Ametaller bazen iyonik bir bağ oluşturmak için anyon yeterli elektronegatiflik farkına sahipse katyon oluşturmak üzere bağlanırlar.
Hem İyonik Hem Kovalent Bağlı Bileşik Örnekleri
-
NaNO3: Sodyum nitrat
-
(NH4)S: Amonyum sülfür
-
Ba(CN)2: Baryum siyanür
-
CaCO3: Kalsiyum karbonat
-
KNO2: Potasyum nitrit
-
K2SO4: Potasyum sülfat
-
KCN: Potasyum siyanür
-
NH4Cl: Amonyum klorür
-
NaOH: Sodyum hidroksit
-
CsI3: Sezyum iyodür
-
Örnek olarak potasyum siyanürde (KCN), karbon (C) ve nitrojenin (N) her ikisi de ametal değildir bu nedenle kovalent bağı paylaşırlar. Potasyum atomu (K) metaldir bu nedenle iyonik bağ ile metal olmayan anyona bağlanır. KCN kristallerinin X ışını kırınımı bu dizilişi doğrular. Potasyum iyonları siyanür anyonunu oluşturan bağlı karbon ve nitrojen iyonlarından ayrıdır. Hem iyonik hem de kovalent bağlara sahip bileşikler iyonik kristaller oluşturur. Bu bileşikler eridiğinde veya suda çözündüğünde iyonik bağlar kırılır ancak kovalent bağlar bozulmadan kalır. Erimiş bir bileşikte, katyon ve anyon birbirini çekmeye devam eder ancak bu çekim kristal yapının düzenini korumak için yeterli değildir.
-
Örnek olarak amonyum sülfürde (NH4)S, amonyum katyonu ve sülfid anyonu, tüm atomlar ametal olmasa da iyonik bağlıdır. Amonyum ve sülfür iyonu arasındaki elektronegatiflik farkı iyonik bir bağ oluşturur. Aynı zamanda hidrojen atomları kovalent olarak nitrojen atomuna bağlıdır.
-
Örnek olarak kalsiyum karbonat(CaCO3), hem iyonik hem de kovalent bağlara sahip bileşiklerin başka bir örneğidir. Kalsiyum, anyon olarak karbonat türleriyle birlikte katyon görevi görür. Bu türler iyonik bağ kurarken karbonattaki karbon ve oksijen atomları kovalent bağ oluşturur.
Bağlar ve Elektronegatiflik Arasındaki İlişki
İki atom arasında veya bir metal ile ametaller arasında oluşan kimyasal bağın türü aralarındaki elektronegatiflik farkına bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Kimyasal bağ oluşturan iki atom aynı elektronegatiflik değerlerine sahip değilse bağ her zaman biraz polardır. Polar kovalent bağ ile iyonik bağ arasındaki tek gerçek fark yük ayrımının derecesidir.
Elektronegatiflik aralıkları ve bağ türleri:
- Polar olmayan kovalent bağ: Elektronegatiflik farkı 0,4’ten azdır.
- Polar kovalent bağ: Elektronegatiflik farkı 0,4 ile 1,7 arasındadır.
- İyonik bağ: Bağı oluşturan türler arasındaki elektronegatiflik farkı 1.7’den büyüktür.
İyonik ve kovalent bağlar arasındaki fark biraz belirsizdir çünkü gerçekten polar olmayan kovalent bağ aynı atomun iki elementi birbiriyle bağlandığında oluşur (örneğin, H2,O3). Bir bileşikte hem iyonik hem de kovalent bağ olduğunda, iyonik kısım neredeyse her zaman bileşiğin katyonu ve anyonu arasında yer alır. Kovalent bağlar katyon veya anyondaki çok atomlu bir iyonda oluşabilir.
Hazırlayan: Rabiye Baştürk
